नेपाल सरकार
गृह मन्त्रालय
जिल्ला प्रशासन कार्यालय,
गोर्खा


  गोरखा जिल्लाको संक्षिप्त परिचय

वि.सं. १६१६ मा राजा द्रव्य शाहबाट गोरखा राज्यको स्थापना भएको हो । गोरखाबासीहरूका अाराध्य देवता योगी गोरखनाथको नामबाट वा गार्इको रक्षा गैा रक्षा गरिने ठाउँ भएकोले यही अाधारमा यसको नाम गोरखा रहेको भन्ने भनार्इ छ । यहाँबाट नै नेपाल राज्य निर्माण / एकिकरणको सूत्रपात भएको हो । गोरखा जिल्ला राष्ट्र निर्माता पृथ्वी नारायण शाह, नेपालको पहिलो प्रधानमन्त्री भिमसेन थापा, जंगबहादुर राणा जस्ता एैतिहासिक व्यक्तिहरूको जन्मस्थान पनि हो । एैतिहासिक रूपमा महत्वपुर्ण रहेको यस ठाउँको नामबाट हामी नेपाली विश्वमा वीर गोर्खालीको नामबाट चिनिने र गैारवान्वित हुने गर्दछैाँ ।

गोरखा जिल्ला नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, गण्डकी अञ्चल अवस्थित छ । यो नेपालको चैाथो ठुलो जिल्ला हो । धादिङ, चितवन, तनहुँ र लमजुङ यस जिल्लाका छिमेकी जिल्लाहरू हुन् । यसको उत्तरी क्षेत्र चीनको तिब्बतसंग जोडीएको छ । पहाडी भु-धरातल रहेको यस जिल्लामा बुढीगण्डकी, मर्स्याङदी, दरैादी जस्ता नदीहरू ,  मनासलु, बुद्धिहिमाल, श्रृङगी हिमाल जस्ता हिम सृङखलाहरू , विभिन्न झरनाहरू, भञ्ज्याङहरू, टारहरू रहेका छन् । यहाँ नेपालमा पाइने प्राय सबै प्रकारको हावापानी पाइन्छ ।

यहाँ वि. सं. १७७९ मा राष्ट्रनिर्माता श्री ५ वडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जन्म भएको थियो । गोरखामा जगतमाता भगवती कालिको मन्दिर र जगतगुरु मानिने गुरु गोरखनाथको गुफा पनि छ । यहाँ हजारौं भक्तजनहरू दर्शन गर्न र आफ्नो मनोकामना पूराको लागि आउने गर्छन् । साथै प्रत्येक अष्टमीका दिन बलि पूजा चढाईन्छ । दैनिक नित्य पूजाआजा र भजनकीर्तन हुन्छ । कालिका र गुरु श्री गोरखनाथलाई हिन्दुहरूको आराध्य वा नेपालको राष्ट्रदेवता मानिन्छ । नेपाली सिक्कामा पनि श्री भवानी र श्री श्री श्री गोरखनाथ लेखेको पाइन्छ । साथै नेपालको राष्ट्रिय निशाना छापमा पनि गुरु श्री गोरखनाथको चरण अङ्कीत थियो । यसबाट थाहा हुन्छ कि यिनीहरू हामी सबै नेपाली आरध्यदेव हुन् ।

यहाँ वि. सं. १७७९ मा राष्ट्रनिर्माता श्री ५ वडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जन्म भएको थियो । गोरखामा जगतमाता भगवती कालिको मन्दिर र जगतगुरु मानिने गुरु गोरखनाथको गुफा पनि छ । यहाँ हजारौं भक्तजनहरू दर्शन गर्न र आफ्नो मनोकामना पूराको लागि आउने गर्छन् । साथै प्रत्येक अष्टमीका दिन बलि पूजा चढाईन्छ । दैनिक नित्य पूजाआजा र भजनकीर्तन हुन्छ । कालिका र गुरु श्री गोरखनाथलाई हिन्दुहरूको आराध्य वा नेपालको राष्ट्रदेवता मानिन्छ । नेपाली सिक्कामा पनि श्री भवानी र श्री श्री श्री गोरखनाथ लेखेको पाइन्छ । साथै नेपालको राष्ट्रिय निशाना छापमा पनि गुरु श्री गोरखनाथको चरण अङ्कीत थियो । यसबाट थाहा हुन्छ कि यिनीहरू हामी सबै नेपाली आरध्यदेव हुन् ।

मनकामना मन्दिर, गोर्खा जिल्लाको सदरमुकामबाट दक्षिणपुर्वी भागमा अवस्थीत छ । यो मन्दिर गोर्खाको सदरमुकामको पोखरीथोक बजारबाट १२ किलोमिटर दक्षिण, तनहूको आबुखैरेनी देखि ५ किलोमिटर पूर्व र चितवनको मुग्लिनबाट २६ किलोमिटर उत्तरमा अवस्थित छ । समुद्री सतहदेखि १३०३ मिटरको उचाईमा अवस्थित यो मन्दिरको परिसरबाट दक्षिणतीर महाभारत लेकछिम्केश्वरी डाँडाका साथै उत्तरी भागमा अन्नपुर्ण हिमालमनास्लु हिमालका चुचुराहरु देख्न सकिन्छ । मन्दिर प्रांगणबाट दुवै समयमा सुर्यादय सुर्यास्तको मनमोहक दृष्य देख्न सकिन्छ । मनकामना मन्दिर नेपालको एक  महत्वपुर्ण धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थाल हो । आफ्नो मनलेचिताएको कामना अर्थात मनको ईच्छा पूरा गर्ने भगवती देवी भएकोले यो मन्दिरको नाम मनकामना रहन गएको हो भन्ने जनविश्वास रहि आएको छ । भने, सोही जनविश्वासका कारण मानिसहरु यो भगवती मन्दिरलाई सम्झी आफुले चिताएको काम पूरा होस भनि भाकल गर्दछन र वर्षेनी विभिन्न शुभ साईत हेरी हजारौं दर्शनार्थीहरु आफ्नो भाकल चढाउन यो मन्दिरमा
आउँछन् ।

 

  • मनकामना मन्दिर २०७४-९-१७

    चार सय वर्ष पुरानो मन्दिरलाई जगैदेखि भत्काएर पुनःनिर्माणभइरहेको प्रसिद्ध धार्मिकस्थल गोरखाको मनकामना मन्दिरको छानामा १८ किलोग्राम सुनको जलप लगाउने काम सुरु भएको छ। मन्दिरको छानामा रहने तामाको पातामा सुनको जलप लगाउने कार्य शुरु गरिएको बताउँदै मनकामना मन्दिर जीर्णोद्धार समितिका सचिव प्रेमकुमार श्रेष्ठले पुरातत्व विभागको मापदण्डअनुसार नै धेरै वर्षसम्म टिक्ने गरी जलप लगाउने कार्य आरम्भ गरिएको बताए।

  • राहदानी २०७४-१०-२४

    मिति २०७४ माघ ०७  गते सम्म राहदानीको लागी यस जिल्ला प्रशासन कार्यालय गाेरखा मार्फत् अावेदन फाराम पेश गर्नु भएका सेवाग्राहीले अाफ्नाे राहदानी लिन जिल्ला प्रशासन कार्यालय गोरखामा सम्पर्क गर्नुहुन अनुरोध छ ।

  • राहदानी २०७४-१०-१९

    मिति २०७४/०९/२१ गते सम्म राहदानीको लागी यस जिल्ला प्रशासन कार्यालय गाेरखा मार्फत् अावेदन फाराम पेश गर्नु भएका सेवाग्राहीले अाफ्नाे राहदानी लिन जिल्ला प्रशासन कार्यालय गोरखामा सम्पर्क गर्नुहुन अनुरोध छ ।

  • ना.प्र.प.वितरण २०७४-१०-७

    यस गोरखा जिल्ला धार्चे गाउँपालिका वडा नं. ७ साविक लापु गा.वि.स.मा निम्न मिति र समयमा जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट नयाँ नागरिकता वितरण सम्वन्धी घुम्ती सेवा संचालन हुने भएकोले उक्त स्थानमा सेवा लिन धार्चे गाउँपालिका र आरुघाट गाउँपालिका अन्तर्गत पर्ने सम्पूर्ण वडाहरुका सेवाग्राही उक्त स्थानमा गई सेवा सुविधा प्राप्त गर्नुहुन अनुरोध छ । तपसिल ः धार्चे गाउँपालिका वडा नं. ७ साविक लापु गा.वि.स., गोरखा मितिः २०७४ माघ १२ र १३ गते समयः (बिहान ८ः०० बजेदेखी बेलुका ५ः०० बजेसम्म)

  • घुम्ती सेवा २०७४-९-१९

    यस गोरखा जिल्ला अजिरकोट गा.पा.वडा नं. ६ भच्चेकमा निम्न मिति, समय र स्थानमा जिल्ला प्रशासन कार्यालय , पशु सेवा कार्यालय, कृषि विकास कार्यालय, महिला तथा बालबालिका कार्यालय, जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय, जिल्ला अार्युवेद सेवा केन्द्र समेतका कार्यालयहरूबाट घुम्ती सेवा संचालन हुने भएकोले उक्त स्थानमा गइ सेवा सुविधा प्राप्त गर्नु हुन अनुरोध छ । मितिः २०७४ पाैष २८ र २९ गते स्थानः अजिरकोट गा.पा.वडा नं. ६ भच्चेक, गोरखा समयः विहान ८ः०० बजेदेखी बेलुका ५ः०० बजेसम्म

  • राहत सहयोग सम्वन्धी अनुरोध २०७४-५-५

    जिल्ला दैवी प्रकोप उद्वार समिति गोरखाको राहत सहयोग सम्वन्धी अनुरोध हालै परेको अविरल वर्षाका कारण मुलुकका विभिन्न क्षेत्रहरु बाढी, पहिरो र डुवानमा परी धेरै जनधनको क्षति भएको र विपदमा परेका नागरिकहरुलाई गोरखाको तर्फबाट समेत मानवीय सहयोग गर्न आवश्यक भएको ठानी जिल्ला दैवी प्रकोप उद्वार समितिको मिति २०७४।०४।२९ गतेको निर्णयबाट इच्छुक व्यक्ति एवं संघसंस्थाहरुलाई सहयोगका लागि अपिल गरिएको हुँदा सहयोगी व्यक्ति एवं संघसंस्थाहरुले नगद सहयोग गर्न चाहेमा तपसिल बमोजिमको प्रधानमत्री दैवी प्रकोप उद्वार कोषको खातामा रकम जम्मा गरी सोको भौचरको प्रतीलिपी जिल्ला दैवी प्रकोप उद्वार समितिमा उपलब्ध गराईदिनु हुन र त्रिपाल, ब्ल्याङकेट, भाडाकुडा, लत्ताकपडा, खाद्यन्न लगायतका जिन्सी सामग्री सहयोग गर्न चाहने…



© सर्वाधिकार सुरक्षित गृह मन्त्रालय